Een schoudermantel uit Congo

De zalen van het Wereldmuseum zijn ingericht volgens wereldregio’s. In de grote zaal waar ik eigenlijk nog wat langer had willen blijven stonden twee jonge vrouwen luidruchtig hun gezinsperikelen uit te wisselen en die input stoorde mij bij het in me opnemen van alle andere geluiden en beelden die op me afkwamen. Daarom liep ik alvast een paar zalen verder, om ze van me af te schudden. Even later stond ik voor een vitrine met vreemde beelden uit Kongo. Het Kongo-rijk was vroeger strak georganiseerd, met een vorst, provinciehoofden en dorpshoofden. De bestuurders waren te herkennen aan hun hoogwaardigheidsbekleding, net zoals dat in de rest van de wereld zo is.

Om eens uit te proberen hoe dat gaat, om iets meer te weten over een paar van de honderdduizenden voorwerpen in dit museum, druk ik op het display wat bij deze vitrine hoort. Een stukje handwerk in deze vitrine interesseert me wel, en al gauw glijden de voorwerpen voorbij op het scherm en kan ik er op klikken. Ik lees:
“Deze schoudermantel is met de hand geweven. Een chief of hoogwaardigheidsbekleder droeg een mantel, een hoofddeksel van ananasvezel, een luipaardvel en een versierde houten staf. De kolonisatie van het Kongo-gebied aan het eind van de 19e eeuw maakte een eind aan deze organisatiestruktuur en de bijbehorende statussymbolen raakten in onbruik.”

Bijna lees ik er overheen, maar dan vraag ik me af of het wel klopt, dat deze schoudermantel van ananasvezel gewéven zou zijn. Ik denk eerder dat het gemaakt is met Sprang. Sprang is geen weeftechniek maar een vlechttechniek. In Europa zijn archeologische vondsten geweest die het gebruik van deze vlechttechniek hebben aangetoond, en later in de 19e eeuw ook in Egypte. De mutsjes die daar werden gevonden spraken kennelijk zo tot de verbeelding dat de techniek bij ons ‘Egyptisch vlechtwerk’ is gaan heten. Onder die titel ‘Sprang, Egyptisch vlechten‘ werd in de zeventiger jaren een boek uitgegeven in de Ariadne reeks. Dat was in een tijd dat al die oude technieken bij ons weer in de belangstelling waren. Jarenlang waren die boeken uit de Ariadne-reeks vergeten en lagen ze voor vijftig cent in kringloopwinkels, maar nu zijn deze boeken opnieuw geliefd.

Want alles wat met oude technieken te maken heeft is nu weer leuk en aantrekkelijk, en veel handwerkers vinden het leuk om uit te zoeken hoe zoiets werkt. Een foto van zo’n Kongolees schoudermanteltje zou dan ook best aanspreken, bijvoorbeeld om te laten zien tijdens één van de vele workshops die nu in onze tijd weer worden aangeboden. Maar dan moet het natuurlijk wel herkend zijn als Sprang, en niet beschreven zijn als gemaakt in een weeftechniek. Historici zijn het erover eens dat de sprangtechniek ouder is dan de oudste weefsels.

Kennelijk heb ik iets te lang staan kijken, want nu komen ook die twee irritante vrouwen weer dezelfde zaal binnen. Ze trekken zich niks van mij aan en staan nu luid te praten voor een vitrine vol met doodsmaskers. Ik besluit om het niet meer irritant te vinden, maar vermakelijk, en sta een tijdje naar ze te kijken. Echt verbazingwekkend hoe sommigen gewoon niks lijken te zien van waar ze vóór staan, en helemaal verdiept zijn in hun eigen verhaal.

Maar zelf merk ik ook dat het best lastig is om alles goed in me op te nemen. Waarschijnlijk omdat de schittering van al die schijnwerpers in het halfduister gewoon niet lekker kijkt. De opzet van het museum is dat we door het bekijken van die vele voorwerpen uit andere culturen en andere tijden “de wereld om ons heen beter begrijpen.” (Dus dan kan het kennelijk ook dat een vitrine vol doodsmaskers je aanzet tot het doen van je eigen verhaal over je lastige kinderen…haha.) Volgens de introductietekst van het museum vertelt elk object een uniek verhaal, en dat zijn verhalen over universele thema’s zoals vieren, rouwen, versieren, bidden, liefhebben en vechten.

Ik dwaalde nog even verder door de zalen, merkte dat ik er wat luchtiger over deed want je kunt gewoon niet alles in je opnemen in dit halve duister. Thuis merkte ik dat het wel een goed idee is om de komende tijd via internet nog wat verder te ‘dwalen’ langs al die voorwerpen. Het museum heeft een uitgebreide website waar vele voorwerpen op zijn beschreven. En de foto’s van die voorwerpen zijn wat minder donker.

Tien jaar geleden had ik na het bezoek aan dit museum de inspiratie om weer een hele stapel tijdschriften Handwerken zonder Grenzen in mijn shop te zetten. Het mooie tijdschrift waar prachtige reportages in staan over handwerk in andere culturen. Meer dan tien jaar heb ik deze tijdschriften met veel plezier in mijn shop gehad, maar deze zomer heb ik besloten om ze eruit te halen, omdat ze maar weinig werden besteld. Maar gelukkig zijn de boeken er nog: vele prachtige boeken over etnisch handwerk in andere culturen. Het blijft interessant om het handwerk in andere culturen te onderzoeken, en in foto’s verslag te doen van het vele moois wat elders in de wereld is gemaakt.

En het blijft ook interessant om te merken dat de belangrijke handwerktechnieken over de hele wereld verspreid zijn geweest.
Wat denken jullie: zal ik nog een mailtje doen aan het museum en vragen of ze toch nog eens willen kijken naar dat schoudermanteltje? Niet gemaakt in een weeftechniek maar in een vlechttechniek?