Museum Lakenhal

Op een koude zaterdag ging ik naar Leiden want ik was nog nooit in de Lakenhal geweest en daar wilde ik nu eens heen. De Lakenhal was eeuwenlang het centrum van handel in wereldvermaarde ‘laken’. Dit is een wollen stof die eerst wordt geweven en vervolgens wordt vervilt, waardoor hij warm en stevig is.
In de zeventiende eeuw worden deze stoffen gemaakt van Spaanse wol, en dat werd een internationaal succes. Al gauw stond de hele stad in het teken van de wolindustrie en kwam er een snelle economische ontwikkeling. Aan de Oude Singel werd een nieuwe keur-en verkoophal gebouwd: De ‘Laecken-Halle’. Dit is nu een museum.

Op de benedenverdieping is een publiekstrekkende tentoonstelling met schilderijen van een tijdgenoot van Rembrandt. Op de tweede verdieping is aandacht voor de lange geschiedenis van dit vroeger zo rijke gebouw. Er staat o.a. een weefgetouw wat meer dan 250 jaar dienst heeft gedaan. Zulke weefgetouwen vroeger overal te vinden.
In deze zaal hangen ook schilderijen die de zware handelingen die voorafgaan aan het weven uitbeelden:
Halfnaakte ‘vollers’ stampen in bakken met water en urine op de pasgeweven sasai, om het vuil eruit te halen en de wolvevels samen te persen, zodat de stof vervilt en waterdicht wordt. In turfgestookte ketels kleuren de ververs de stof.
Na het wassen van de vachten moesten de wolwerkers ploten en kammen: wol loshalen van het vel en vervolgens doorkammen met vet. Iedereen werkt mee. Kinderarbeid en uitbuiting kwamen overal voor.

Spinnen en weven is thuiswerk: iedereen helpt mee. Moeders spinnen de draden die de kinderen op klossen wikkelen, waarna vaders kettingdraden afmeten en weven. Veel thuiswerkers leefden in bittere armoede.

In de oude Gouverneurskamer is een kleine tentoonstelling over een project wat een week geleden is gepresenteerd: het opnieuw weven van Leidse dekens.
Deze dekens zijn nu in de museumwinkel te koop.

Nadat dekens lange tijd werden verknipt om er kussens van te maken, is er nu weer wat meer eervolle aandacht voor dit Hollandse product met de lange geschiedenis.

De textielnijverheid is eeuwenlang de belangrijkste industrie in de Nederlanden geweest. In de vijftiende eeuw groeit Leiden zelfs voor even uit tot de grootste stad van Holland, na Amsterdam. In de zeventiende eeuw is Leiden het modernste en belangrijkste lakencentrum van de wereld. Duizenden textielarbeiders uit de Zuidelijke Nederlanden, Engeland, Duitsland en Frankrijk die om politieke of religieuze redenen hun land ontvluchten vinden er werk en dragen bij aan het succes van Leiden.

Nu ziet het er allemaal heel fraai uit, een mooi stadsgezicht op een zonnige zaterdagmiddag. Maar die rijke huizen waren vroeger alleen voor de elite: die duizenden textielarbeiders vroeger hebben heel wat geploeterd in deze stad.